Brak produktów w koszyku.
Jak psychoterapia działa na mózg?
Jak psychoterapia wpływa na mózg? Zrozumienie mechanizmów i korzyści
Psychoterapia stanowi skuteczną formę wsparcia zdrowia psychicznego. Pomaga przezwyciężyć trudności, które obniżają jakość Twojego życia. Przynosi dobre rezultaty m.in. w leczeniu depresji, uzależnień, zaburzeń lękowych i bezsenności. Ponadto pozwala lepiej radzić sobie z emocjami i objawami ADHD. Służy wypracowaniu przydatnych nawyków i wspomaga rozwój osobisty. Jak psychoterapia działa na mózg? Przekonaj się, w jaki sposób rozmowa ze specjalistą przyczynia się do powstania nowych wzorców myślenia, odczuwania i zachowania!
Psychoterapia jako doświadczenie o charakterze korygującym
Każdego dnia uczysz się nowych rzeczy, nawet jeśli już dawno przestałeś/-aś uczęszczać do szkoły czy na studia. Wszystkie rozmowy, interakcje z ludźmi, problemy, sukcesy i wyzwania, jakim stawiasz czoła, w pewnym stopniu Cię kształtują. Choć przychodzisz na świat z określonym temperamentem, który przekłada się na pewne predyspozycje, dużo większy wpływ na Twoje emocje, myśli i zachowania wywiera środowisko.
W psychologii zwraca się szczególną uwagę na otoczenie z Twojego wczesnego dzieciństwa. Gdy przychodzisz na świat, wiedzę nt. siebie, innych ludzi i życia czerpiesz od rodziców. To z opiekunami budujesz swoje pierwsze relacje, które stają się matrycą dla kolejnych znajomości. Jeśli rodzice przekazują Ci dobre wzorce, wyrastasz na pewną siebie osobę, która dobrze radzi sobie z emocjami i wyrażaniem swoich potrzeb. Niestety, czasem wkradają się mniejsze i większe zniekształcenia, które zaburzają obraz rzeczywistości i hamują Twój rozwój.
Na szczęście nieadaptacyjne wzorce myślenia, odczuwania, zachowania i budowania relacji możesz skorygować, uczęszczając na psychoterapię. Rozmowa ze specjalistą pozwala Ci spojrzeć na rzeczywistość z szerszej perspektywy. Bardzo często jest też pierwszą relacją, w której możesz poczuć się w pełni akceptowany/-a i rozumiany/-a. Terapeuta podchodzi do Ciebie z zainteresowaniem i empatią. Okazuje Ci troskę i wsparcie. Dzięki relacji terapeutycznej uczysz się budować zdrowsze relacje i reagować w bardziej adaptacyjny sposób. Pozbywasz się bowiem sztywnego myślenia, które Cię ogranicza i otwierasz się na różne punkty widzenia.
Jak psychoterapia działa na poszczególne części mózgu?
Układ nerwowy stanowi niezwykle skomplikowaną strukturę. Dla uproszczenia przyjmijmy, że sam mózg dzieli się na 3 kluczowe części:
- korę przedczołową, która jest najbardziej zaawansowaną ewolucyjnie strukturą. Odpowiada za myślenie analityczne, które pozwala podejmować racjonalne decyzje. Jednocześnie uczestniczy w kontrolowaniu impulsów;
- ciało migdałowate, które uchodzi za najstarszą, gadzią część mózgu. Działa automatycznie, przez co zwiększa szanse na przetrwanie. Opiera się na pamięci emocjonalnej. Jeśli w przeszłości kolega stosował wobec Ciebie przemoc, obrzucając Cię jabłkami, zapach tych owoców może wyzwalać w Tobie silny lęk. Przyczynia się on do aktywowania reakcji stresowej uciekaj albo walcz. Ciało migdałowate nie wyłapuje niuansów, nie odróżnia też wyobrażonego zagrożenia od realnego niebezpieczeństwa. W rezultacie często reaguje przesadnie i nieadekwatnie do sytuacji;
- hipokamp, który ma za zadanie skonsolidować ślady pamięciowe. Następstwem wspomnianego procesu jest zapisanie w pamięci długotrwałej informacji, które mieściły się w pamięci roboczej (krótkotrwałej). Dzięki temu możesz je wykorzystywać w przyszłości. Wykazano, że największą skutecznością charakteryzuje się nauka emocjonalna. Jeśli doświadczasz jakiejś trudnej sytuacji (wyzwalającej np. strach) i wyciągasz z niej cenne wnioski, istnieje spora szansa, że spostrzeżenia pozostaną z Tobą na dłużej.
Badania naukowe wykazały, że psychoterapia wzmacnia korę przedczołową, która pozwala Ci na kontrolowanie impulsów. W rezultacie nie działasz pod wpływem emocji, lecz przeprowadzasz racjonalną analizę sytuacji, co ułatwia Ci podejmowanie lepszych decyzji.
Jednocześnie psychoterapia korzystnie oddziałuje na hipokamp, co umożliwia zapisanie w nim nowych wzorów myślenia, reagowania, odczuwania i budowania relacji.
W wyniku udanej terapii powstaje też więcej połączeń między korą przedczołową a ciałem migdałowatym. Gadzia część mózgu rzadziej dochodzi do głosu. Możesz zatem przeanalizować sytuację i ocenić, czy rzeczywiście stwarza dla Ciebie zagrożenie.
Jak psychoterapia wpływa na połączenia synaptyczne i co daje Ci neuroplastyczność?
Podstawową jednostką, z której składa się układ nerwowy, jest komórka nerwowa (neuron). Każde doświadczenie, jakie ma miejsce w Twoim życiu, pozostawia po sobie ślad. Zostaje on zapisany jako połączenie między neuronami. Komórki nerwowe tworzą bardzo skomplikowane sieci wzajemnych powiązań.
Im częściej podążasz daną ścieżką nerwową, tym staje się ona mocniejsza. Jeśli korzystasz z niej coraz rzadziej, ulega osłabieniu. Psychoterapia ma za zadanie wzmacniać nowe wzorce myślenia, odczuwania, zachowania i budowania relacji, które wspierają Twój rozwój. Dąży tym samym do tego, aby nowe sposoby zastąpiły stare matryce. W związku z tym ważne jest, abyś jak najrzadziej postępował/-a w sposób, który Ci nie służy.
Początkowo możesz nie być zadowolony/-a z efektów terapii. Gdy uczysz się nowego sposobu myślenia i zachowania, czasem ulegasz starym wzorcom. Dzieje się tak szczególnie w sytuacjach, które wyzwalają w Tobie silne emocje. Łatwiej też powracasz do starych modeli reagowania, gdy jesteś niewyspany/-a, zestresowany/-a, odwodniony/-a lub przebodźcowany/-a. W takich sytuacjach Twój mózg wybiera drogę na skróty, czyli odpowiada w dobrze znany sobie sposób, który niekoniecznie Ci służy.
Mamy dla Ciebie dobrą wiadomość. Jeśli często będziesz podążał/-a nową ścieżką, która prowadzi do poprawy jakości życia, ta w końcu stanie się Twoim automatycznym oprogramowaniem.
Reasumując, psychoterapia pomaga zmienić sposób myślenia i zachowania, ponieważ Twój mózg cechuje neuroplastyczność. Oznacza to, że przez całe życie możesz tworzyć nowe połączenia między neuronami i je wzmacniać. Jednocześnie warto dążyć do osłabienia i wyłączenia tych obwodów neuronalnych, które przyczyniają się do Twojego cierpienia.
Jak psychoterapia oddziałuje na neuroprzekaźniki?
Na psychoterapię warto spojrzeć jak na dobrą rozmowę i wspierający kontakt społeczny, który pociąga za sobą zmiany na poziomie biochemicznym. Zauważono, że gdy prowadzisz konstruktywny dialog, Twój organizm wydziela określone hormony i neuroprzekaźniki. Rzutują one nie tylko na Twój nastrój, ale też motywację, koncentrację, pamięć i umiejętność budowania więzi z innymi. Poniżej wymieniono i pokrótce omówiono najważniejsze hormony i neuroprzekaźniki, które organizm wytwarza podczas psychoterapii.
– Dopamina to neuroprzekaźnik, który stymuluje układ nagrody, dostarczając Ci przyjemność. Motywuje Cię tym samym do działania. Powstaje w różnych sytuacjach. Między innymi wówczas, gdy słuchasz ulubionej muzyki, jesz smaczny posiłek i spotykasz się z ludźmi, którzy Cię wspierają.
– Endorfiny wprawiają Cię w bardzo przyjemny stan, który utożsamiasz ze szczęściem. Jednocześnie niwelują dolegliwości bólowe. Wspomniane hormony pomagają odzyskać równowagę emocjonalną i lepiej radzić sobie z trudnościami.
– Oksytocyna ułatwia tworzenie bliskich więzi. Przyczynia się do zredukowania stresu i obniżenia poziomu kortyzolu w organizmie.
– Serotonina poprawia nastrój, pamięć i koncentrację.
Korzystny wpływ psychoterapii na mózg – podsumowanie
Psychoterapia oddziałuje wielokierunkowo na mózg. Wykorzystuje m.in. jego neuroplastyczność, czyli zdolność do tworzenia nowych powiązań między komórkami nerwowymi. Przyczynia się do powstania nowych połączeń neuronalnych, które wspierają adaptacyjne wzorce myślenia i zachowania. Jednocześnie osłabia destrukcyjne sposoby reagowania zapisane w starych obwodach nerwowych, przez co te coraz rzadziej dochodzą do głosu. Przekłada się to na poprawę jakości Twojego życia.
Psychoterapia wpływa nie tylko na emocje, ale także na mózg. Badania pokazują, że może wzmacniać połączenia między obszarami odpowiedzialnymi za refleksję i samokontrolę (np. korą przedczołową), a tymi związanymi z silnymi emocjami, jak ciało migdałowate. Dzięki temu łatwiej jest podejmować świadome decyzje i nie dawać się ponieść impulsom. Psychoterapia wspiera też działanie hipokampa – struktury mózgu ważnej dla pamięci i przetwarzania stresu – co sprzyja trwałej zmianie sposobu myślenia i reagowania.
Psychoterapia (w formie online czy stacjonarnej) powoduje również zmiany w biochemii mózgu. Podczas wspierającej rozmowy z terapeutą Twój organizm może reagować wydzielaniem korzystnych substancji chemicznych. Dopamina wspiera motywację, serotonina poprawia nastrój, a endorfiny i oksytocyna pomagają obniżyć poziom stresu i budują poczucie bezpieczeństwa. To naturalna reakcja ciała na empatię, zrozumienie i relację opartą na zaufaniu.
Podsumowując, psychoterapia stanowi niezwykle przydatne narzędzie, które wpływa na Twój mózg i pomaga przezwyciężyć trudności emocjonalne. Jeśli chcesz doświadczyć pozytywnej zmiany, już dziś wykonaj pierwszy krok ku zdrowiu psychicznemu. Umów się na e-terapię w Wirtualnej Kozetce i daj sobie szansę na lepsze życie!
Bibliografia:
- Maliszewska I.; O czym kłamią myśli; Wydawnictwo Feeria, 2023
- Pittman C. M., Karle E. M.; Zalękniony mózg; Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2018
- Rybałtowska A.; Jak mózg rozmawia; Newsweek Nauka, nr 1/2025, str. 48-49
- Sak M.; Terapia bez tajemnic; Wydawnictwo RM, 2025
- Żejmo J.; Spokojny mózg; Sensus, 2024
Dowiedz się jak rozpocząć psychoterapię, jeśli jeszcze się wahasz- Jak zacząć terapię? 7 kroków – Wirtualna kozetka
Anna Byczko-Sałapska - psycholog i psychoterapeutka poznawczo-behawioralna w trakcie certyfikacji. Założycielka Wirtualnej Kozetki. Od wielu lat wspiera pacjentów z Polski i z zagranicy, prowadząc terapię online w sposób profesjonalny, empatyczny i oparty na najnowszej wiedzy naukowej. W pracy klinicznej korzysta z różnych podejść terapeutycznych, od CBT i ACT po Terapię Schematów., aby skutecznie pomagać w obszarze zaburzeń lękowych, depresyjnych, kryzysów życiowych i trudności w relacjach. Jest członkinią Polskiego Towarzystwa Psychoterapii Poznawczo-Behawioralnej.
[…] Zobacz też temat, jak psychoterapia działa na mózg? – Wirtualna Kozetka […]